الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
435
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
در آيه 85 سوره غافر بعد از آنكه تصريح مىكند كه ايمان آوردن كفار لجوج از اقوام پيشين به هنگام مشاهده عذاب استيصال مفيد واقع نشد ، اضافه مىكند : سُنَّتَ اللَّه الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِه وَخَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ : « اين سنت الهى است كه در گذشته نيز در بندگانش اجرا مىشد ، و در آنجا كافران گرفتار زيان و خسران شدند » . و در سوره فتح آيه 23 بعد از آنكه پيروزى مؤمنان و شكست كفار و عدم وجود يار و ياور براى آنها را در جنگها مطرح مىكند مىافزايد : سُنَّةَ اللَّه الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّه تَبْدِيلًا : « اين سنت پروردگار است كه در گذشته نيز بوده ، و هرگز سنت الهى تغيير نمىپذيرد . و نيز در سوره اسراء آيه 77 هنگامى كه توطئه تبعيد يا نابودى پيامبر ص را بيان مىفرمايد اضافه مىكند : « اگر آنها اين كار خود را عملى مىكردند بعد از تو جز مدت كوتاهى باقى نمىماندند » : سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا وَلا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا : « اين سنت پيامبرانى است كه قبل از تو فرستاديم و هرگز دگرگونى در سنت نمىبينى » . از مجموع اين آيات به خوبى استفاده مىشود كه منظور از « سنت » در اين گونه موارد قوانين ثابت و اساسى « تكوينى » يا « تشريعى » الهى است كه هرگز دگرگونى در آن روى نمىدهد ، و به تعبير ديگر خداوند در عالم تكوين و تشريع اصول و قوانينى دارد كه همانند قوانين اساسى مرسوم در ميان مردم جهان دستخوش دگرگونى و تغيير نمىشود ، اين قوانين هم بر اقوام گذشته حاكم بوده است ، و هم بر اقوام امروز و آينده حكومت خواهد كرد . يارى پيامبران ، شكست كفار ، لزوم عمل به فرمانهاى الهى هر چند ناخوشايند محيط باشد ، عدم فايده توبه به هنگام نزول عذاب الهى ، و مانند اينها جزء اين سنتهاى جاودانى مىباشد .